سامانه پژوهش هم‌افزا

سامانه پژوهش هم‌افزا

پژوهش فعالیتی ذهنی است که پیچیدگی‌ها و حساسیت‌های زیادی دارد، بنابراین مدیریت پژوهش نیز پیچیده و حساس است. سازوکارهای پژوهشی باید بسیار حساب شده و دقیق باشند.

 

کاربردهای سامانه پژوهش


پژوهش فعالیتی ذهنی است که پیچیدگی‌ها و حساسیت‌های زیادی دارد. اگر دستاورد پژوهش عینی نبوده و به‌راحتی قابل آزمایش نباشد، پیچیدگی و حساسیت پژوهش افزایش می‌یابد. چه بسیار مطالعاتی که با ارائه گزارش‌های مکتوب خاتمه یافتند و راهی قفسه‌ها شدند!

چالش‌های و مخاطره‌های زیادی پیش روی پروژه‌های پژوهشی هستند: ارائه کارهای به ظاهر علمی اما با محتوایی ضعیف و صوری، نبود رویکرد از بالا به پایین و تقاضاگرا انجام پروژه‌های پژوهشی، ناکارایی در سازماندهی فعالیت‌های پژوهشی، دسترسی نامناسب به اسناد و دانش موجود، اجرایی نبودن و یا اجرایی نشدن دستاوردها، بی اعتمادی به پژوهش و …

«منابع ارزشمندی» که صرف پژوهش می‌شوند و «آثار نامطلوب» خطاهایی که ممکن است در پژوهش رخ دهند؛ اهمیت و ضرورت بهره‌وری در پژوهش را افزایش می‌دهد. هر چه منابع به کار رفته و یا دستاوردهای مورد‌انتظار از یک پروژه پژوهشی بیشتر باشد، ضرورت استفاده از رویکرد جامع و یکپارچه برای انجام و  مدیریت پژوهش بیشتر می‌شود. کارایی در انجام پژوهش و قابلیت اعتماد به دستاوردهای آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است

 

قابلیت‌های سامانه پژوهش هم‌افزا


با رویکرد مدیریت پروژه، فعالیت‌های پژوهش به پنج دسته تقسیم می‌شوند: آغازین، برنامه‌ریزی، اجرا، کنترل و خاتمه. در یک پروژه پژوهشی عوامل متعددی نقش دارند که به طور عمومی عبارتند از: پژوهشگر، راهنما، مشاور، ناظر، داور، حامی، کارفرما، صاحب‌نظر، بهره‌بردار.

 

پروژه

 

 

سامانه هم‌افزا علاوه بر تسهیل فعالیت‌های اصلی پژوهش (فعالیت‌های آغازین، برنامه‌ریزی، اجرا، کنترل و خاتمه)، فضایی را نیز برای یادگیری فراهم کرده و زیرساخت‌های مشترکی برای پروژه‌های پژوهشی فراهم می‌کند. در ادامه مهم‌ترین قابلیت‌های سامانه هم‌افزا برای انجام هر یک از این فعالیت‌ها اشاره شده است.

 

فعالیت‌های آغازین؛ تعریف پروژه

فعالیت‌های آغازین پژوهش شامل انتخاب موضوع، بررسی پیشینه، تدوین طرح و فرآیندهای اداری تصویب پروژه است.

  1. انتخاب موضوع:
    • فهرست پیشنهادهای پژوهشی
      • بازار تقاضاهای پژوهشی: با راه‌اندازی بازار پژوهش به صورت یک درگاه، فرصت‌ها و اولویت‌های پژوهشی توسط کارفرمایان، حامیان مشخص می‌شوند.
      • پیشنهادهای پژوهش‌های انجام شده: در هنگام ثبت اسناد پژوهش، پژوهش‌های تکمیلی به طور جداگانه درج شده که قابل بازیابی هستند.
      • پیشنهادهای اساتید و صاحب‌نظران: افراد متخصص می‌توانند فرصت‌های پژوهشی را به روش‌های مختلف (مانند نوشتن ایده یک پژوهش در گروه برای به بحث گذاشتن) مطرح نماید.
    • علایق و زمینه‌های پژوهشی اساتید: اساتید می‌توانند در صفحه شخصی (زبانه درباره)، علایق پژوهشی خود را برای اطلاع و یا مراجعه سایر افراد درج نمایند.
    • درگاه مسائل: درگاه مسائل دربردارنده چالش‌ها و فرصت‌های بهبودی است که از منظر افراد مختلف مطرح شده‌اند که ممکن است حاوی مضامین مناسبی برای انتخاب موضوع تحقیق باشند.
  2.  بررسی پیشنیه تحقیق
    • ذخیره‌سازی و بازیابی اسناد براساس کلیدواژه‌ها: استفاده از برچسب‌ (کلیدواژه‌ها) روش بسیار موثری برای دسته‌بندی و بازیابی محتوا است.
    • یافتن محققان و اساتید، آشنایی و تعامل با آنها: از طریق اطلاعاتی که افراد در صفحه شخصی خود درج می‌کنند و ابزارهایی مانند نامه، می‌توان به راحتی با افراد متخصص مشورت نمود.
  3. تدوین طرح پیشنهادی و کسب نظر استاد راهنما یا کارفرما
    • انتشار متن در وب، با قابلیت‌های اظهارنظر، یادداشت، تعریف اقدام و …: متن طرح پیشنهادی از طریق وب در دسترس استاد راهنما یا کارفرما بوده و اظهارنظر و درخواست اصلاح با تعیین قسمت موردنظر امکان‌پذیر است.
    • استفاده از چارچوب‌ها: اگر چارچوب‌هایی برای موضوع پژوهش وجود داشته باشند، مراحل و فرایند پژوهش ساده‌تر و سریع‌تر خواهد شد.
  4. فرایند اداری تصویب طرح
    • مدیریت گردش کار: امکان تعریف فرایندهای متعدد در سامانه تعبیه شده است. هر فرایند شامل چندین مرحله بوده و هر مرحله مسئولان، فرم ها و اطلاعیه‌های خاص خود را داشته و دسترسی به محتواهایی که در هر مرحله قرار دارند، قابل تنظیم است.

 

فعالیت‌های اجرا؛ انجام پژوهش

فعالیت‌های اجرای پژوهش شامل تعامل با اساتید، تدوین متن، مدیریت محتوا، برنامه‌های کاربردی، بصری‌سازی و محاسبات آماری است. انجام محاسبات آماری خارج از محدوده هم‌افزا بوده و برنامه‌های کاربردی برای فرایندهای پژوهش (ویزاردها) هنوز راه‌اندازی نشده‌اند.

  1. تعامل با اساتید، ناظران، منتقدان
    • یافتن محققان و اساتید، آشنایی و تعامل با آنها با استفاده از قابلیت‌های شبکه اجتماعی مانند گروه به خوبی  قابل انجام است.
    • ابزار معرفی: با استفاده از ابزار معرفی می‌توان، دسترسی به صفحاتی از مستندات پژوهش را برای اطلاع یا اظهارنظر افراد موردنظر فراهم نمود.
    • پرسشنامه الکترونیکی: امکان طراحی پرسش‌نامه، ارجاع به مخاطبان و دریافت داده‌های مربوطه فراهم است.
    • زبانه بحث در همه صفحات: همه صفحات پروژه دارای زبانه بحث هستند که فضایی برای تبادل‌نظر و تعمیق مباحث است.
  2. تدوین گزارش پژوهش
    • پودمان: پودمان‌ها برای کار مشارکتی روی یک سند و همچنین برای تفکیک محتوا بسیار مفید هستند.
    • مدیریت نسخه‌ها: امکان ثبت تغییرات در هر ویرایش و مشاهده نسخه‌های قبلی برای مدیریت نسخه‌ها فراهم است.
    • درج از پایگاه داده: برای نمایش داده‌هایی که در صفحات مختلف استفاده می‌شوند و یا ممکن است تغییر یابند می‌توان قسمتی از محتوای پایگاه داده را در صفحه درج نمود.
  3. ساماندهی اسناد
    • کتابخانه‌های تخصصی: برای هر پروژه می‌توان یک کتابخانه تخصصی از اسناد موجود در سامانه ایجاد نماید، همچنین امکان افزودن اسناد جدید وجود دارد.
    • ارتباط بین موضوعات: ارتباط یک صفحه با سایر صفحات با روش‌های متعددی (ارتباط‌های سلسله مراتبی، علت و معلولی و …) برقرار می‌شود.
    • برچسب و درگاه: برای ساماندهی محتوا متناسب با نیازهای پروژه می توان از برچسب‌ها و درگاه‌های اختصاصی استفاده نمود.

 

فعالیت‌های کنترل

ابزارهای مناسبی برای کنترل پژوهش در دسترس هستند.

  1. برای اساتید و ناظران
    • ملاحظه سیر تدوین محتوا و دسترسی به تاریخچه
    • تعریف و پیگیری وظیفه
    • درخواست و دریافت گزارش عملکرد
    • چارچوب‌ها؛ استاندارد طراحی و تدوین
  2. برای کارفرما، حامی
    • مدیریت فرایند
    • دسترسی به آخرین نسخه مستندات
    • درخواست و دریافت گزارش

 

فعالیت‌های خاتمه

اطلاع‌رسانی جلسات، فرایندها، ذخیره و بازیابی مستندات، پژوهش‌های پیشنهادی و .. قابلیت‌هایی هستند که برای مرحله خاتمه پروژه به کار می‌آیند.

 

یادگیری

در سامانه پژوهش هم‌افزا امکانات متعددی برای ارتقای سطح علمی پژوهشگران پیش‌بینی شده است که عبارتند از:

  1. دانشنامه روش‌ها و ابزارهای تحقیق – درحال راه‌اندازی
  2. درگاه پرس‌وجو
  3. دوره ‌های آموزشی
    • محتواهای آموزشی خودآموز به صورت نوشتار، اسلاید، فیلم
    • آموزش مجازی با قابلیت‌های ثبت نام، اعلام نمرات، آزمون، ارسال و دریافت تکالیف، انتشار محتوای تدریس و …
    • ارتباط زنده – هنوز راه ‌ندازی نشده است.
  4.  ایجاد اجتماع یادگیری؛ گروه در شبکه اجتماعی

 

زیرساخت‌های هم‌افزا

نقش زیرساخت‌های هم‌افزا برای انجام فعالیت‌های پژوهشی عبارتند از:

  • نرم‌افزارها: نرم‌افزار سامانه دانش هم‌افزا از قابلیت‌های متعددی (مانند مدیریت محتوا، رسانه‌های اجتماعی، مدیریت فعالیت و …) برخوردار بوده و شامل نسخه‌های وب، دسک‌تاپ، گوشی همراه (موبایل) است که مدیریت پژوهش شخصی و سازمانی را تسهیل می‌کنند.
  • مفهوم‌نامه: تهریف دقیق مفاهیم و استفاده از مفاهیم استاندارد، باعث افزایش هم‌افزایی دانش می‌شوند. بسیاری از معلوماتی که در حوزه‌های علمی مختلف دسته‌بندی شده‌اند، با هم ارتباط و اشتراک دارند که این ارتباط با یکسان‌‌سازی مفاهیم قابل درک خواهد بود.
  • اصطلاح‌نامه: تعریف کلیدواژه‌ها و برقراری ارتباط بین آنها، باعث سهولت مرور ادبیات شده و ارتباط بین محدوده پژوهش‌ها را برقرار می‌کند.
  • چارچوب‌ها: امکان طراحی و استفاده از چارچوب در فعالیت‌های پژوهشی در سامانه هم‌افزا فراهم است. استفاده از چارچوب‌ها باعث افزایش سرعت و کیفیت جذب اطلاعات، انباشت اطلاعات و دانش، استانداردسازی و … می شود.

نرم‌افزار هم‌افزا به طور عمومی برای همه پژوهش‌ها قابل استفاده است، اما سایر زیرساخت‌ها متناسب با حوزه‌های پژوهشی باید طراحی شوند.

 

ویژگی های سامانه پژوهش هم‌افزا


سامانه پژوهش هم‌افزا ویژگی‌های منحصر به فردی دارد که عبارت‌اند از:

  1. چارچوب پژوهش و تشریح کاربردی همه روش های پژوهش
  2. الکترونیکی‌شدن فرایندهای پژوهشی و مطالعاتی
  3. تولید محتوای مشارکتی؛ طراحی و تدوین محتوا با مشارکت جمع وسیعی از افراد
  4. شناسایی صاحبنظران هر حوزه و معرفی آنان به سایر کاربران
  5. مدیریت فرایند‌های پژوهشی
  6. ایجاد محیط یکپارچه برای انجام فعالیت های پژوهشی برای همه عوامل مرتبط ( پژوهشگر، راهنما، مشاور، ناظر، داور، حامی، کارفرما، صاحب‌نظر، بهره‌بردار)

سامانه پژوهش هم افزا به گونه‌ای طراحی شده که هر یک از عوامل می توانند وظایف خود را با کارایی مناسب انجام داده و دستاوردهای پژوهش‌ها کیفیت قابل قبولی داشته باشد.

 

استقرار سامانه پژوهش هم‌افزا


طراحی و استقرار سامانه پژوهش ۳ ماه زمان می برد و پیامدهای آن معمولا ۳ ماه پس از استقرار  آشکار می‌شود.

فعالیت های استقرار سامانه پژوهش عبارتند از:

  1. تکمیل کتابخانه ابزارها و روش‌ها: برخی از ابزارها و روش‌های پژوهش در حال حاضر در سامانه هم‌افزا وجود دارند؛ در صورت نیاز به ابزارها و روش‌های دیگر، این موارد بر اساس چارچوب‌های مربوطه (چارچوب طراحی پرسشنامه، چارچوب توصیف روش پژوهش) تدوین شده و پیوند صفحات آن‌ها در درگاه پژوهش قرار می‌گیرد.
  2. شناسایی، طراحی یا بازنگریی فرایندهای پژوهش و مدیریت منابع انسانی
  3. استقرار و پیکره‌بندی نرم‌افزار

 


سامانه محتوا |  سامانه ارتباط | سامانه پژوهش | سامانه آموزش | سامانه طرح‌ریزی | سامانه پایش | سامانه سازماندهی | سامانه اجرا

مدیریت دانش | مدیریت زمان مدیریت عملکرد | مدیریت کیفیت | مدیریت نوآوری

دانشگاه‌ها سازمان‌های مشاوره‌ای و پژوهشی | سازمان‌های پروژه محور | سازمان‌های تولیدی | سازمان‌های مالی و بیمه‌ای | شهرداری‌ها | سازمان‌های دولتی

نرم‌افزارها (وب | موبایل | دسکتاپ) | چارچوب‌ها | کلیدواژه‌ها


خدمات ما را بررسی کنید! با ما تماس بگیرید!